Ελληνες επιστήμονες πρωτοπορούν και χαρίζουν ελπίδες σε γυναίκες με ιστορικό αποβολών ή και επανειλημμένες αποτυχίες εμφύτευσης του εμβρύου έπειτα από εξωσωματική γονιμοποίηση IVF, σχεδιάζοντας ένα πρωτόκολλο διατροφής που μειώνει εντυπωσιακά τα φυσικά φονικά κύτταρα που είναι διαδεδομένα στον ιατρικό κόσμο και ως ΝΚ. Η διατροφή που ανακάλυψαν οι ειδικοί από το Νοσοκομείο Ελενα Βενιζέλου μιμείται ουσιαστικά ένα φαρμακευτικό γαλάκτωμα λίπους, που χορηγείται ενδοφλέβια σε ασθενείς στην Αμερική με σημαντικά αποτελέσματα.
Η έρευνα που αφορά την επίδραση της συγκεκριμένης διατροφής στη μείωση των ΝΚ κυττάρων, αν και βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, έχει εφαρμοστεί ήδη στη χώρα μας, με τα πρώτα δείγματα να είναι ενθαρρυντικά για την ομάδα των Ελλήνων πρωτοπόρων και τις υποψήφιες μανούλες. Η επιστημονική ομάδα του Νοσοκομείου Ελενα Βενιζέλου αποτελείται από τη διευθύντρια του Ανοσοβιολογικού Τμήματος του νοσοκομείου Μαριγούλα Βάρλα - Λευτεριώτη, τον διευθυντή και επιστημονικά υπεύθυνο ιατρό του Τμήματος Εξωσωματικής Γονιμοποίησης Νικόλαο Παπαριστείδη και την κλινική διαιτολόγο-διατροφολόγο Χριστίνα Μπαλαμώτη.
Οπως εξηγούν στην «Espresso της Κυριακής» οι Ελληνες γιατροί, τα αυξημένα ποσοστά των φυσικών φονικών κυττάρων (ΝΚ) οφείλονται σε μεγάλο αριθμό για τις αποβολές των γυναικών σε κυήσεις μόλις λίγων εβδομάδων. Τα ΝΚ κύτταρα, των οποίων τα αρχικά προέρχονται από τις λέξεις «Natural Killer cells», ή αλλιώς φυσικά φονικά κύτταρα, ουσιαστικά συμβάλλουν στην άμυνα του οργανισμού και βοηθούν τους ασθενείς να ανταποκριθούν σε ιώσεις (σκοτώνοντας τους ιούς) ή και σε περιπτώσεις καρκίνου (καταστρέφοντας τα καρκινικά κύτταρα). Οταν όμως τα ΝΚ κύτταρα είναι αυξημένα σε αριθμό ή έχουν μεγάλη τοξικότητα, μπορούν να επιτεθούν στο έμβρυο θεωρώντας το ξένο σώμα, προκαλώντας αποβολή ή αποτρέποντας την επιτυχία της εξωσωματικής γονιμοποίησης. Σε γυναίκες λοιπόν με υπογονιμότητα, η μείωση του αριθμού ή και της τοξικότητας των ΝΚ κυττάρων αυξάνει τις πιθανότητες επιτυχούς κύησης και περιορίζει τον κίνδυνο αποβολής.
Πίσω από την ανακάλυψη της συγκεκριμένης διατροφής βρίσκεται η γνωστή από τις τηλεοπτικές της εμφανίσεις κλινική διαιτολόγος-διατροφολόγος Χριστίνα Μπαλαμώτη, η οποία αναφέρει χαρακτηριστικά: «Η ιδέα της ειδικής δίαιτας ξεκίνησε από την πληροφορία ότι ορισμένα κέντρα στις ΗΠΑ χορηγούν για τη μείωση του αριθμού και της τοξικότητας των ΝΚ κυττάρων ένα φαρμακευτικό γαλάκτωμα λίπους. Στην Ελλάδα το σκεύασμα αυτό είναι εγκεκριμένο από τον ΕΟΦ για χρήση σε ασθενείς που λαμβάνουν παρεντερική σίτιση, αλλά για να επεκταθεί η έγκρισή του σε γυναίκες με αποβολές η διαδικασία θα ήταν πολύπλοκη και χρονοβόρα. Για τον λόγο αυτό μελετήσαμε τη σύσταση του φαρμάκου και διαπιστώσαμε ότι είναι πλούσιο σε μακράς αλύσου λιπαρά οξέα (LCT’s), όπως το λινολενικό και το λινολεϊκό, καθώς και τα ολεϊκό, παλμιτικό, στεατικό. Τα λιπαρά αυτά αποδυναμώνουν τα ΝΚ κύτταρα».
Οπως προσθέτει η κλινική διαιτολόγος, τα τελευταία χρόνια υπάρχει έντονη διεθνώς η τάση για αντικατάσταση φαρμάκων με φυσικά τρόφιμα και θρεπτικά συστατικά σε τέτοιες αναλογίες που να μπορούν να μιμηθούν τη δράση των φαρμάκων, όπου αυτό είναι εφικτό. «Το ίδιο κάναμε κι εμείς. Η πρόκληση για μένα λοιπόν ήταν διπλή: αφενός να σχεδιάσω μια δίαιτα/διατροφή με συγκεκριμένη σύσταση σε LCT’s, αφετέρου να έχει η διατροφή αυτή την επίδραση που θέλουμε στον οργανισμό, δηλαδή την αποδυνάμωση των ΝΚ κυττάρων. Τελικά σχεδιάστηκε ένα διαιτολόγιο πλούσιο στα συγκεκριμένα λιπαρά, το οποίο ουσιαστικά μιμείται τη δράση του φαρμάκου».
Το διαιτολόγιο δίδεται σε γυναίκες με προβλήματα υπογονιμότητας, αφού εξακριβωθεί ότι πράγματι το ποσοστό των ΝΚ κυττάρων τους είναι υψηλό και έχει αυξημένη τοξικότητα, κάτι που μπορεί να διαπιστωθεί με μια εξέταση αίματος. «Το διαιτολόγιο είναι εξατομικευμένο και βασίζεται στο προφίλ της κάθε γυναίκας, δηλαδή, στα σωματομετρικά της χαρακτηριστικά (βάρος, ύψος), στην ηλικία, στις προσωπικές της ανάγκες (π.χ. υποθερμιδικό διαιτολόγιο αν πρέπει ταυτόχρονα να χάσει και βάρος)» αναφέρει η κλινική διαιτολόγος Χριστίνα Μπαλαμώτη και προσθέτει: «Περιέχει κατά 30% λίπος, όσο, δηλαδή, προβλέπεται από τη μεσογειακή διατροφή, με έμφαση στα λιπαρά μακράς αλύσου (LCT’s). Ουσιαστικά, στη διατροφή αυτή δεν συστήνεται η αυξημένη κατανάλωση λίπους, αλλά διαφοροποιείται η ποιότητα του παρεχόμενου λίπους. Ετσι, από το 30% του λίπους που καταναλώνεται την ημέρα, το 65% προέρχεται από LCT’s που βρίσκονται κυρίως στη γαλοπούλα, στο κοτόπουλο, στις γαρίδες, στο βούτυρο, στο ηλιέλαιο και στους ξηρούς καρπούς».
Πρόκειται για ανοσοτροποποιητική διατροφή που αν ακολουθηθεί για χρονικό διάστημα σαράντα ημερών, μπορεί να προκαλέσει σημαντική μείωση των ΝΚ κυττάρων! Πιο συγκεκριμένα, αν η διατροφή ακολουθηθεί επί 40ήμερο, φαίνεται πως υπάρχει πτωτική τάση στο ποσοστό και στην τοξικότητα των ΝΚ, δηλαδή, έχει ανοσοτροποποιητική, κατασταλτική επίδραση στα ΝΚ και μπορεί να προταθεί ως εναλλακτικό θεραπευτικό μέσο.
Πότε μπορεί να εφαρμοστεί η δίαιτα
Η διατροφή χορηγείται εφόσον διαπιστωθεί ότι τα ΝΚ είναι αυξημένα σε δύο τουλάχιστον ανεξάρτητες μετρήσεις, ενώ δεν μπορεί να χορηγηθεί σε γυναίκες με αυξημένα λιπίδια αίματος, εξηγούν οι γιατροί του Νοσοκομείου Ελενα Βενιζέλου. Είναι πολύ σημαντικό να γίνει εκτίμηση των ανοσολογικών εξετάσεων από εξειδικευμένο ανοσοβιολόγο, σε συνεργασία με γυναικολόγο που θα παραπέμψει το περιστατικό σε διαιτολόγο προκειμένου να σχεδιαστεί αυτή η διατροφή. Απαιτείται, δηλαδή, ομάδα ειδικών που να παρακολουθεί το περιστατικό, γι' αυτό χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή. Η επιστημονική ομάδα τονίζει επίσης ότι η έρευνα που αφορά την επίδραση της διατροφής στη μείωση των ΝΚ κυττάρων βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο και θα χρειαστεί ακόμη αρκετός χρόνος για να επιβεβαιωθούν σε μεγάλη κλίμακα τα πρώτα ελπιδοφόρα ευρήματα.
Η επίδραση της διατροφής στη γονιμότητα
Το γεγονός ότι η διατροφή είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την υγεία μας είναι γνωστό στο ευρύ κοινό. Αυτό που δεν είναι γνωστό είναι ότι η διατροφή είτε άμεσα (οι επιλογές των τροφών που καταναλώνουμε) είτε έμμεσα (μέσω του σωματικού μας βάρους) μπορεί να επηρεάσει τη γονιμότητά μας! Για παράδειγμα, η παχυσαρκία επιδρά στο γυναικείο αναπαραγωγικό σύστημα μέσω των ορμονικών αλλαγών που προκαλούνται από το αυξημένο βάρος. Επιπρόσθετα, πολλά στοιχεία συνηγορούν στο ότι η παχυσαρκία αυξάνει τον κίνδυνο αποβολών, καθώς και άλλων μητρικών αλλά και εμβρυϊκών επιπλοκών. Χαρακτηριστικό είναι ότι η απώλεια βάρους προκαλεί ορμονικές και μεταβολικές αλλαγές που ευνοούν τη γονιμότητα. «Στους άνδρες η υπογονιμότητα σχετίζεται σε μεγάλο βαθμό με το μεταβολικό σύνδρομο (παχυσαρκία, δυσλιπιδαιμία, υπέρταση, ινσουλινοαντίσταση). Μάλιστα, η ανδρική παχυσαρκία σχετίζεται με αυξημένη συχνότητα εμφάνισης σπέρματος με μειωμένη κινητικότητα. Αν και η υπογονιμότητα που σχετίζεται με την παχυσαρκία στους άνδρες δεν έχει μελετηθεί εκτενώς για την αντιστρεψιμότητά της, εντούτοις έχει παρατηρηθεί ότι η βελτίωση του βάρους μπορεί να βελτιώσει το προφίλ των ανδρογόνων» τονίζει η κλινική διαιτολόγος-διατροφολόγος Χριστίνα Μπαλαμώτη.
